چشم‌انداز شهر همدان برای افق سال 1420

چشم‌انداز شهر همدان برای افق سال 1420

بکارگیری ابزارها و تکنیک‌های مشارکتی هسته اصلی فرایند چشم‌اندازسازی به شمار می‌رود. در این میان شهردار، معاونین و مدیران شهرداری شهر همدان، روسای سازمان‌ها و سایر واحدهای زیرمجموعه شهرداری همدان، اعضای شورای اسلامی شهر همدان، نمایندگان دستگاه‌ها، سازمان‌ها و ارگان‌های دولتی و غیردولتی مرتبط، نمایندگان شهروندان و موسسات مردم نهاد، نمایندگان نخبگان و کارشناسان و متخصصان و نمایندگان بخش خصوصی از اصلی‌ترین بازیگران کلیدی در تهیه چشم‌انداز شهر همدان به حساب می‌آیند.

مطابق با نقشه راه چشم‌اندازسازی، تدوین بیانیه چشم‌انداز شهر همدان از رهگذر دو مرحله قابلیت‌سنجی و امکان‌سنجی میسر خواهد شد. در هر دو مرحله، نظرخواهی از بازیگران کلیدی به کمک انواع ابزارها و تکنیک‌های مشارکتی در دستور کار قرار خواهد گرفت.

در فازِ نخستِ کاربستِ تکنیک‌هایِ مشارکتی، از ابزار مصاحبه عمیق و نیمه عمیق با مدیران و مسئولان و خبرگان شهری استفاده شد. فرم مصاحبه، 10 محور موضوعی را پوشش داده و اصلی‌ترین فرآورده‌ها و خروجی‌های منتج از مصاحبه‌ها عبارت است از: 1-شناسایی قابلیت‌ها و تنگناهای پیش روی شهر همدان، 2-واکاوی مسائل و مشکلات پیرامون شهر همدان، 3-دریافت نظرات مدیران و مسئولان، نخبگان و خبرگان شهری نسبت به رویکرد برنامه راهبردی و سطح انتظارات از این برنامه، 4-انعکاس نظرات، عقاید، دغدغه‌های مدیران در تدوین راهبردهای برنامه، 5-تشخیص محورها و موضوعات مهم در تدوین چشم‌انداز.

با این تفاسیر در یک بازه زمانی شش ماهه از دی ماه سال 1398 تا تیرماه 1399، تعداد 19 مصاحبه با راهبری و هماهنگی دبیرخانه برنامه راهبردی-عملیاتی شهر و شهرداری همدان ترتیب داده شد. در این میان نظرات شهردار همدان، معاونت شهرسازی و معماری شهرداری همدان، اعضای منتخب شورای اسلامی شهر همدان، سازمان‌های زیر مجموعه شهرداری همدان همچون سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات و سازمان ساماندهی مشاغل شهری و فرآورده‌های کشاورزی و سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی، سازمان محیط‌زیست، اداره کل آموزش و پرورش، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی و شرکت آب منطقه‌ای اخذ شده است.

کندوکاو در محتوای پیاده‌سازی شده مصاحبه‌ها حاکی از آن است که شهر همدان با توجه به پیشینه تاریخی و خط‌مشی‌های ملی در زمینه گردشگری ظرفیت‌های متعددی دارد و می‌تواند در کنار شهرهای تراز اول گردشگری کشور به عنوان یکی از مقاصد مهم گردشگری ملی و بین‌المللی مطرح شود؛ لیکن نبود زیرساخت‌های کافی و وجود زمینه‌ها و ریشه‌های فرهنگی و مذهبی تاکنون مانع از شکوفایی گردشگری در همدان شده است. تبلیغ و بازاریابی، ایجاد زیرساخت‌های گردشگری و ثبت آثار برجسته تاریخی در فهرست آثار جهانی یونسکو از پُرتکرارترین راهکارهای تبیین شده در خلال مصاحبه‌ها در راستای تقویت نقش گردشگری بودند.

آب‌و‌هوای مناسب و چهار فصل، استقرار در دامنه کوهستان الوند، سوابق باغشهری و وجود باغات، سابقه چندین هزار ساله تمدن و شهرسازی، وجود آثار میراثی و تاریخی فراوان، استقرار تپه‌های تاریخی در محدوده شهری، فضاهای شهری پیاده‌راه، الگوی شعاعی شهر، دانشگاه و مراکز درمانی تراز اول همه و همه از منظر پاسخگویان در زمره قابلیت‌هایی برشمرده شده‌اند که امکان توسعه و رونق انواع و اقسام گردشگری اعم از تاریخی، طبیعی، زمستانی، درمانی، دانشگاهی و غیره را در شهر همدان فراهم می‌آورند.

علاوه بر ظرفیت‌های گردشگری، بر قابلیت‌های درمانی، آموزشی، دانشگاهی، فناوری، باغشهری شهر همدان تاکید شده است.

از منظر مصاحبه‌شوندگان یکی از دلایل مهم رشد نه چندان مطلوب اقتصادی در شهر همدان، به عدم تمایل در سرمایه‌گذاری در پروژه‌های اقتصادی شهر بازمی‌گردد. عدم سرمایه‌گذاری در شهر همدان به عواملی همچون نزدیکی همدان به شهر تهران و در نتیجه خروج سرمایه‌ها از همدان و گسیل شدن آنها به پایتخت، ریسک‌پذیر نبودن شهروندان همدانی و موانع و بوروکراسی‌های اداری نسبت داده شده است.

مدیریتِ مدیرانِ غیر بومی، یکی از مهم‌ترین چالش‌های مدیریتی و نهادی است که در قریب به اتفاق مصاحبه‌ها تکرار شده است و البته شاید بتوان ردپای آن را در سیاست‌های ملی و در سایر سطوح جغرافیایی نیز پیدا کرد.

مهاجرفرستی گروه‌های نخبه و فرهیخته از شهر همدان به کلانشهرهای بزرگتری همچون تهران به امید ورود به بازار کسب و کار و در مقابل مهاجرپذیری از روستاهای اطراف از دیگر نکات قابل تامل در مصاحبه‌ها بوده است.

نیاز به افزایش محدوده شهری موکدا در خلال مصاحبه‌ها اشاره شده است. با این توضیح که شهر همدان در وضعیت فعلی از جهت جنوب جغرافیایی به باغات و کوهستان محدود شده است و امکان توسعه بیشتر از جانب شمال شهر امکان‌پذیر است. این در حالی است که کیفیت زندگی در جنوب شهر بیشتر از شمال شهر بوده و ایجاد نقاط باکیفیت در شمال شهر چالش‌های خاص خود را دارد. مضافا اینکه در نبود نقش محرز برای شهر همدان، سرمایه‌ها عمدتا به سمت ساخت‌و‌ساز گسیل می‌شود و کمبود زمین در شهر،  منجر به رشد فزاینده و افسار گسیخته قیمت زمین و مسکن در شهر همدان شده است.

همچنین نظرات اخذ شده از مخاطبین هدف گویای این امر است که تمامی گروه‌های ذی‌نفع اعم از مدیران، مردم و نخبگان شهری در توسعه شهر همدان نقش بی‌بدیل و غیر قابل انکار دارند.

مشروح نتایج حاصل از مصاحبه پس از تحلیل محتوا به کمک نرم‌افزارهای تحلیل داده کیفی کامپیوتری (CAQDAS) در سایت منتشر خواهد شد. گفتنی است در فرایند چشم‌اندازسازی به تناوب و به طور مستمر نظرخواهی از بازیگران کلیدی توسعه ضمن بکارگیری ابزارها و تکنیک‌های مشارکتی انجام خواهد شد و آنچه مرور شد تنها یکی از خانه‌های مشارکتی چشم‌اندازسازی قلمداد می‌شود.

اشتراک گذاری این پست

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

9 + شانزده =